Blog tranqo · 27 sierpnia 2026 · stan prawny: 26 sierpnia 2026 · 12 min czytania

Samochód w firmie 2026 - odliczenia: 20, 75 czy 100% kosztów i ile VAT?

Samochód to najczęstsze odliczenie w JDG i jednocześnie temat, wokół którego narosło najwięcej mitów. Dobra wiadomość: cały system sprowadza się do dwóch pytań. Ile procent wydatków wrzucisz w koszty - 20, 75 czy 100? I ile VAT odliczysz - 50 czy 100?

Odpowiedź zależy od trzech rzeczy: czyj jest samochód (prywatny czy firmowy), jak go używasz (tylko firmowo czy też prywatnie) i jak się rozliczasz (KPiR czy ryczałt, vatowiec czy nie). Przechodzimy po kolei przez wszystkie warianty, a na końcu liczymy realną korzyść na jednym konkretnym przykładzie.

Ile kosztów samochodu odliczysz - 20, 75 czy 100 procent?

Najpierw wszystkie parametry w jednym miejscu:

Trzy poziomy kosztów w PIT (dotyczą wydatków eksploatacyjnych: paliwo, serwis, części, opony, myjnia, ubezpieczenie):

20% - auto prywatne. Samochód jest twoją prywatną własnością, nie wprowadzasz go do firmy, ale jeździsz nim też służbowo. Odliczasz 20% wydatków eksploatacyjnych (art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT). Zero formalności, zero ewidencji - ale też brak amortyzacji, bo auto nie jest środkiem trwałym.

75% - auto firmowe w użytku mieszanym. Samochód jest w ewidencji środków trwałych, w leasingu albo w najmie na firmę, a używasz go i firmowo, i prywatnie. To domyślny scenariusz większości JDG: 75% wydatków w koszty (art. 23 ust. 1 pkt 46a). Co ważne, brak ewidencji przebiegu oznacza ustawowe domniemanie użytku mieszanego - bez papierów fiskus z automatu zakłada 75%, nie 100%.

100% - wyłącznie działalność. Pełne koszty wymagają spełnienia łącznie warunków z art. 23 ust. 5f-5g: auto służy wyłącznie działalności, prowadzisz ewidencję przebiegu (tę samą co dla VAT), masz zasady używania pojazdu i złożone zgłoszenie VAT-26. W jednoosobowej firmie, gdzie auto nocuje pod domem, jest to trudne do obronienia - skarbówka w interpretacjach z reguły kwestionuje wyłącznie firmowy użytek w takiej sytuacji, choć sądy administracyjne bywają łagodniejsze. To obszar sporny, więc jeśli masz jedno auto na wszystko, realny sufit to 75%.

Jedno rozróżnienie, które oszczędzi ci bólu głowy: procenty 20/75/100 dotyczą kosztów eksploatacji. Sama wartość auta - odpisy amortyzacyjne, raty leasingu, czynsz najmu - ma osobny mechanizm: limit kwotowy zależny od emisji CO2 (progi z tabeli wyżej, szczegóły w dalszej części). To dwa niezależne ograniczenia i potrafią działać jednocześnie.

Czy auto prywatne w działalności to naprawdę tylko 20 procent?

Tak - i to od dawna. Kilometrówka jako sposób rozliczania kosztów prywatnego auta przedsiębiorcy została zniesiona 1 stycznia 2019 roku. Od tamtej pory nie prowadzisz żadnej ewidencji przebiegu dla PIT, tylko bierzesz 20% wydatków i tyle.

Od czego liczysz te 20%? Jeśli jesteś czynnym vatowcem: od kwoty netto powiększonej o nieodliczoną część VAT (o tym mechanizmie za chwilę). Jeśli nie jesteś vatowcem: od kwoty brutto z faktury.

20% to mało, więc jeśli auto faktycznie dużo pracuje w firmie, zwykle opłaca się wprowadzić je do ewidencji środków trwałych i przejść na 75% plus amortyzację. To decyzja, którą warto policzyć, a nie podejmować z automatu.

Ile VAT odliczysz od samochodu - 50 czy 100 procent?

Zasada ogólna z art. 86a ustawy o VAT: od wydatków na samochód osobowy odliczasz 50% VAT. Dotyczy to zakupu, rat leasingowych, paliwa, serwisu, części i akcesoriów. Bez żadnych zgłoszeń, bez ewidencji - 50% dostajesz "z pudełka".

Pełne 100% VAT wymaga spełnienia łącznie czterech warunków (art. 86a ust. 3-4 i 12): auto jest używane wyłącznie do działalności, prowadzisz ewidencję przebiegu pojazdu, masz określone zasady używania (regulamin) i zgłosiłeś pojazd na formularzu VAT-26.

Terminy VAT-26 są dwa i warto je znać:

• Zgłoszenie: do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym poniosłeś pierwszy wydatek na pojazd, ale nie później niż w dniu wysyłki JPK_V7 za ten miesiąc (biznes.gov.pl).
• Aktualizacja: jeśli zmieniasz przeznaczenie auta (np. z wyłącznie firmowego na mieszane), aktualizujesz VAT-26 najpóźniej do końca miesiąca, w którym nastąpiła zmiana.

Spóźnienie ze zgłoszeniem nie jest katastrofą: pełne odliczenie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym VAT-26 w końcu złożysz. Wydatki sprzed tego miesiąca zostają przy 50% - i tyle, żadnej kary, żadnej utraty prawa na zawsze.

Sama ewidencja przebiegu (art. 86a ust. 7) musi zawierać:

• numer rejestracyjny pojazdu,
• dzień rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia ewidencji,
• stan licznika: na start, na koniec każdego okresu rozliczeniowego i na koniec prowadzenia,
• wpis dla każdego wyjazdu: kolejny numer, data, cel, trasa skąd-dokąd, liczba kilometrów, osoba kierująca.

Na koniec okresu potwierdzasz zgodność wpisów. Forma jest dowolna - arkusz kalkulacyjny czy aplikacja GPS są akceptowane w interpretacjach.

Praktyczny drobiazg z 2026 roku: faktury za paliwo i raty leasingowe przychodzą już standardowo przez KSeF (duzi dostawcy od 1 lutego, pozostali od 1 kwietnia 2026). Dokumenty pod odliczenie VAT masz więc w systemie od razu - bez czekania na papier czy PDF od sprzedawcy.

Co się dzieje z nieodliczonym VAT?

Nie przepada - i to jest mechanizm, o którym zapomina zaskakująco wielu przedsiębiorców. Nieodliczona połowa VAT powiększa koszt w KPiR: doliczasz ją do kwoty netto i dopiero od tej sumy liczysz swoje 75% albo 20% (w ramach obowiązujących limitów).

Innymi słowy: przy odliczeniu 50% VAT twoja podstawa do kosztów PIT to netto plus połowa VAT. U nievatowca sprawa jest jeszcze prostsza - kosztem jest cała kwota brutto, bo VAT w ogóle nie podlega odliczeniu. Zobaczysz ten mechanizm w liczbach w przykładzie poniżej.

Czy mogę odliczyć samochód na ryczałcie?

Najkrócej: koszty nie, VAT tak.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych liczy się od przychodu, bez kosztów uzyskania (art. 6 ust. 1 i art. 12 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Paliwo, serwis, raty - żaden z tych wydatków nie obniży twojego podatku dochodowego. Stawka ryczałtu nie ma tu nic do rzeczy: czy płacisz 12%, czy 8,50%, kosztów po prostu nie ma.

Ale jeśli jesteś czynnym vatowcem, VAT odliczasz na identycznych zasadach jak każdy inny: 50% przy użytku mieszanym, 100% przy wyłącznie firmowym z pełnymi formalnościami. Ryczałt należy do podatków dochodowych - to inna kategoria niż VAT, więc jedno nie wyklucza drugiego. Jeśli natomiast korzystasz ze zwolnienia z VAT (limit 240 000 zł obrotu), nie odliczasz nic.

Dwie pułapki na deser. Po pierwsze, sprzedaż auta będącego środkiem trwałym na ryczałcie jest opodatkowana stawką 3% od pełnej ceny sprzedaży - także wtedy, gdy sprzedajesz do 6 lat po wycofaniu auta z firmy. Pocieszenie: od 1 stycznia 2025 przychód ze sprzedaży środka trwałego nie wchodzi do podstawy składki zdrowotnej ryczałtowca. Po drugie, czynny vatowiec do ceny sprzedaży dolicza VAT 23%.

Leasing na ryczałcie to osobna kalkulacja (rata nie jest kosztem, ale VAT z raty częściowo tak) - pełny rachunek rozbierzemy w osobnym artykule na początku października.

Co zmieniają limity CO2 od 1 stycznia 2026?

Do końca 2025 roku obowiązywały dwa limity wartości auta dla amortyzacji i leasingu: 150 000 zł (spalinowe i hybrydy) oraz 225 000 zł (elektryki). Od 1 stycznia 2026 progi są trzy i zależą od emisji CO2 (wg WLTP, z centralnej ewidencji pojazdów):

• 225 000 zł - auta zeroemisyjne (elektryki, wodór),
• 150 000 zł - emisja CO2 poniżej 50 g/km (w praktyce głównie hybrydy plug-in),
• 100 000 zł - emisja CO2 od 50 g/km, czyli prawie wszystkie benzyny, diesle i klasyczne hybrydy.

Zmiana została uchwalona już w 2021 roku (ustawa z 2.12.2021, Dz.U. 2021 poz. 2269) i weszła w życie bez odroczenia. Ochrona praw nabytych dotyczy wyłącznie amortyzacji: auto wprowadzone do ewidencji środków trwałych do 31.12.2025 rozliczasz po staremu (takie jest stanowisko MF). Dla leasingu i najmu przepisów przejściowych nie ma - raty płacone od 1 stycznia 2026 podlegają nowym limitom także przy umowach podpisanych wcześniej.

Pełny rozbiór tematu, z liczbami dla popularnych aut, opublikujemy w drugiej połowie października.

Twoja sytuacja: ile procent kosztów i VAT odliczysz?

U vatowca na KPiR procent kosztów liczysz od netto plus nieodliczony VAT; u nievatowca - od brutto.

Policzmy: programista i 8 000 zł kosztów auta rocznie

Programista na B2B wydaje na eksploatację auta 8 000 zł netto + 1 840 zł VAT rocznie (paliwo, serwis, ubezpieczenie, myjnia) - z kieszeni wychodzi więc 9 840 zł brutto. To wydatek, nie korzyść; policzmy, ile z tego odzyska w podatkach i ile auto realnie go kosztuje w czterech wariantach.Wariant A: KPiR, podatek liniowy 19%, auto firmowe w użytku mieszanym (75% KUP + 50% VAT).

1. Odliczony VAT: 50% z 1 840 zł = 920 zł.
2. Nieodliczone 920 zł powiększa koszt: 8 000 + 920 = 8 920 zł.
3. Koszty uzyskania: 75% z 8 920 zł = 6 690 zł. Ten koszt obniża dwie rzeczy naraz: składkę zdrowotną o 327,81 zł (4,9% dochodu) i PIT o 1 208,82 zł (19% od dochodu pomniejszonego o odliczoną zdrowotną).
4. Odzyskuje 2 456,63 zł - auto realnie kosztuje go 7 383,37 zł rocznie.

Przy dochodzie powyżej 287 755,10 zł rocznie zdrowotna przestaje się odliczać od PIT (roczny limit odliczenia to 14 100 zł), więc koszt obniża podstawę w pełnych 19% i odzysk rośnie do 2 518,91 zł.

Wariant B: KPiR, liniowy, auto prywatne (20% KUP + 50% VAT).

1. Odliczony VAT: te same 920 zł.
2. Koszty uzyskania: 20% z 8 920 zł = 1 784 zł - niższa zdrowotna o 87,42 zł i niższy PIT o 322,35 zł.
3. Odzysk 1 329,77 zł - realny koszt auta: 8 510,23 zł rocznie.

Wariant C: ryczałt 12% (IT), czynny vatowiec.

1. Kosztów brak - wydatki nie obniżają ryczałtu. Zostaje odliczony VAT: 920 zł.
2. Realny koszt auta: 8 920 zł rocznie.

Wariant D: ryczałt, nievatowiec.

1. Ani kosztów, ani VAT do odliczenia. Realny koszt: pełne 9 840 zł.

Różnica między wariantem A i C to 1 536,63 zł rocznie - dokładnie tyle "kosztuje" brak KUP przy takich wydatkach na auto. Czy to powód, żeby uciekać z ryczałtu? Prawie nigdy sam z siebie - niższa stawka ryczałtu potrafi z nawiązką pokryć utracone koszty. Zanim zdecydujesz, policz swoją formę opodatkowania na pełnych liczbach, nie tylko na samochodzie.

Jeśli chcesz odtworzyć wariant A w tym kalkulatorze, w polu kosztów wpisz 6 690 zł rocznie (557,50 zł/mc), a nie 8 000 zł. Kalkulator przyjmuje gotowe koszty uzyskania, a te powstają dopiero po doliczeniu nieodliczonego VAT (8 000 + 920) i zastosowaniu limitu 75%.

Mity o samochodzie w firmie

Tyle teorii. W praktyce najwięcej pieniędzy przepada nie na przepisach, tylko na niezaksięgowanych fakturach i źle przypisanych procentach. W tranqo faktury same wpadają z KSeF i są od razu księgowane, a księgowy sprawdza, czy twoje auto stoi na właściwym procencie - ty tylko jeździsz.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Stan prawny na dzień aktualizacji podany nad tytułem. Parametry kwotowe pochodzą z wersjonowanego rejestru tranqo i są aktualizowane przy każdej zmianie przepisów.